JAK MOŻNA USPRAWNIĆ SERIĘ BIBLIJNĄ "VOCATIO"   

UWAGA!!!

Dane w poniższym artykule są już nieaktualne (przynajmniej jeśli chodzi o NT), gdyż Wydawnictwo "Vocatio" we wrześniu 2014 (a więc jakieś dwa lata później niż uczyniłem to ja  na moim portalu biblijnym - zob. film )  wydało poprawioną wersję Nowego Testamentu w wersji interlinearnej, zawierającą numery Stronga i odpowiadające im numery ze Słownika Ks. Popowskiego oraz zapis fonetyczny tekstu greckiego zob. tutaj

Artykuł jednak pozostawię na serwerze, aby można było przeczytać o róznicach między obecnym a starym wydaniem.

 

Oceniając serię biblijną wydawnictwa "Vocatio" nie można nie zacząć od pochwał. Jest to znaczące dzieło na rodzimym rynku biblijnym i wielka pomoc dla tych wszystkich, którzy chcą lepiej poznać języki oryginalne Pisma Świętego. Tylko ktoś o ciasnym, sekciarskim umyśle może w wypadku tego dzieła poprzestać na krytyce. W poniższym opracowaniu chciałbym jednak zwrócić uwagę na pewien aspekt, który budzi u mnie pewną dozę niezadowolenia.

Na Zachodzie już od ponad stu lat protestanci w swoich publikacjach biblijnych stosują tzw. numerację Stronga (od nazwiska biblisty). System ten jest prosty i bardzo funkcjonalny. Każdy wyraz hebrajski i grecki (słowo podstawowe) otrzymał swój własny numer. Mamy więc 8674 słowa hebrajskie i 5624 słowa greckie. Jaka z tego płynie korzyść? Popatrzmy!

W powyższym wersecie z Ewangelii Mateusza 1,1 każde słowo greckie ma m.in. swój numer i kod gramatyczny. Ta numeracja jest identyczna dla wszystkich publikacji elektronicznych i drukowanych w całym świecie protestanckim. Ktoś badający Biblię, nieznający zupełnie alfabetu greckiego, widząc że pod słowem DAVID widnieje numer 1138 może kliknąć myszką na to słowo lub zajrzeć do drukowanego słownika pod  ten numer, gdzie znajdzie informację, jak się to słowo wymawia, jaka jest podstawowa forma tego słowa czy nawet zobaczy listing wszystkich wersetów biblijnych, w których to słowo występuje.

Oto przykład adnotacji słownikowej dla tego numeru: http://www.blueletterbible.org/lang/lexicon/lexicon.cfm?Strongs=G1138&t=KJV

KWESTIA NR 1:

- nieuwzględnienie przez wydawnictwo numeracji Stronga. Nie jestem tutaj za bardzo zaskoczony - katolicy z założenia nie stosują tego systemu a szkoda - zastosowanie tej numeracji przyniosłoby pełną synchronizację z setkami publikacji internetowych i drukowanych.

KWESTIA NR 2:

- "Vocatio" wprowadzając własną numerację słów greckich i hebrajskich nie zadbało o synchronizację między poszczególnymi publikacjami - każda z nich praktycznie "gra w swoje numerki". Zacznijmy od Nowego Testamentu, wersetu Mt 1:1:

Jak widać na załączonym obrazku, w wydaniu interlinearnym Nowego Testamentu nad wyrazami nie ma żadnych numerów

Bardzo pomogłyby one tym czytelnikom, którzy nie znają alfabetu greckiego a posiadają Wielki Słownik Grecko-Polski Nowego Testamentu. Wydanie interlinearne z kodami gramatycznymi:

Hasło "Dawid" opatrzone jest numerem 1153. Jakież byłoby to ułatwienie, gdyby numery ze słownika znajdowały się nad tekstem interlinii Nowego Testamentu.

Stary Testament

W tekście interlinearnym Starego Testamentu "Vocatio" umieściło numery:

I tak np. nad słowem "stworzył" widnieje numer 455. Czy jest to także numer hasła ze słownika? Niestety nie. Jest to tylko numer indeksu rdzeni, znajdującego się na końcu Pięcioksięgu

Natomiast słowo "stworzył" w słowniku, jak widać poniżej, ma numer 1374. Obok tego numeru znajdziemy słowo podstawowe (rdzeń). Czyż nie można było w tekście dać od razu numeru hasła słownikowego, gdzie bez problemu można znaleźć także rdzeń? I ponownie te same numery w tekście hebrajsko-polskim i słowniku pozwoliłyby bez żadnych problemów korzystać komuś zupełnie nie znającemu alfabetu hebrajskiego.

Zanim został wydany Wielki Słownik Hebrajsko - Polski i Aramejsko-Polski Starego Testamentu, można było korzystać z wydanego przez "Vocatio" Podręcznego Słownika Hebrajsko-Polskiego i Aramejsko-Polskiego Starego Testamentu . W tym słowniku pod interesującym nas hasłem nie mamy ani numeru 455, ani numeru 1374 - nie mamy żadnego numeru!

Podsumowując:

Biblijna seria wydawana przez "Vocatio" jest bardzo cennym dziełem. Szkoda tylko, że wydawca we współpracy z autorami nie pomyślał o jednolitym systemie, pozwalającym czytelnikom nie znającym języków oryginalnych na pełne wykorzystanie skarbca wiedzy zawartego w tym dziele.

Dalsze sugestie

W tym miejscu chciałbym przedstawić te aspekty programów biblijnych, które znane są od wielu lat, a mogłyby zostać wykorzystane przez Vocatio.

1) Konkordancja słów hebrajskich i greckich w kontekście przekładu biblijnego w języku polskim (np. Biblii Tysiąclecia).

Poniżej przykład takiej konkordancji powiązanej z przekładem rosyjskim. Słowo hebrajskie o numerze 3585 (oczywiście jest to  numeracja Stronga) występuje w tej Biblii 6 razy; podane są wersety z wystąpieniem tego słowa a słowo rosyjskie będące odpowiednikiem  słowa hebrajskiego jest wytłuszczone.

http://www.bibleist.ru/tmp/lexicon.php?strongid=3585&lang=1&search=%D0%93%D0%B4%D0%B5+%D0%B2%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F%3F&maxcount=10

2) Bardzo popularne są przekłady interlinearne, które także umieszczają tekst przekładu w języku narodowym. Gdy czyta się przekład słowo za słowo np. jak w Vocatio, to czasami trudno jest zrozumieć sens zdania. Umieszczenie obok w kolumnie np. Biblii Tysiąclecia pozwoliłoby, w razie niejasności, lepiej zrozumieć sens zdania.

Przykład - publikacja The Interlinear Bible Hebrew Greek English:

zdjęcie okładki:

Stary Testament:

Nowy Testament

3) Rozwiązaniem idealnym jest zastosowanie interlinii i odwróconej interlinii równocześnie. Taką opcję stosują już niektóre portale biblijne i wydawnictwa. W odwróconej interlinii chodzi o to, że punktem wyjścia jest nie tekst oryginału, lecz tekst przekładu w języku narodowym - to względem niego są przedstawiane słowa oryginalne.

http://www.esv.org/assets/blog/2005.07.interlinear.1.big.png

Widzimy na powyższym obrazie, że tekstem wyjściowym jest przekład angielski, a słowa greckie (oryginalne) są poprzestawiane, aby odpowiadały szykowi zdania angielskiego, przy czym, obok słów greckich widnieją małe numery oznaczające kolejność słów greckich w zdaniu w tekście oryginalnym.

Filmy na youtube o odwróconej interlinii zobaczyć można pod tymi linkami:

 http://www.youtube.com/watch?v=e7Ualk4oB5s (angielski)

http://www.youtube.com/watch?v=PIuBwsrYq90 (angielski)

O odwróconej interlinii można poczytać pod tym linkiem: http://wiki.logos.com/Reverse-Interlinear$2fInterlinear__Bibles (angielski)